موج موسیقی

نقد ومعرفی موسیقی راک

سهیل نفیسی راوی ترانه های جنوبی
نویسنده : اقلیما (انسیه ) پولادزاده Eghlima( Ensiyeh ) Pouladzadeh - ساعت ٥:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۳/٢۱
 

سهیـل نفیسـی ،هنـرمند 42 ساله‌ای است که در سال‌های اخیر، فرم تازه ای از موسیقی را ارئه کرده است . فرمی که هر سه رکن موسیقی یعنی، آهنگ، ترانه و آواز را در خدمت یکدیگر قرار داده است و بدون اینکه روش های تقلیدی این سال‌ها را تلقیـن کنـد، فـرهـاد مهـراد دیگـری را در حـوزه موسیقی تجربی برای شنونده تداعی می کند .
«ری را»، نـام اولین آلبوم اوست که چهار سال پـیـش وارد بازار موسیقی شد . او در آلبوم «ری‌را» اشـعـاری از نـیـمـا یـوشـیـج، ‌احـمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، منوچهر آتشی و همچنین اشعاری از ابراهیم منصفی و ناصر زمانی را انتخاب و بازخوانی کرده بود که لحن و موسیقی خاص او بـاعـث شـد شـنـونـدگـانی که احساسی به این اشعار داشتند ارتباطی صمیمی با آلبوم «ری‌را» برقرار کنند.
ایـن اثر حاصل تفکر منسجم سهیل نفیسی است که با صدای خاص و نحوه اجرای روایـت گـونـه اش چـنـان تـداعـی زیـبـایی از اشعار و موسیقی در ذهن می‌پروراند که به سـخـتـی مـی‌تـوان پـس از شـنیدن آن در طی روز «ری را» را پی در پی احساس نکرد . تـنـظـیـم زیـبـا و هـوشـمـنـدانـه کـریـسـتف رضاعی که به اوج کارش می توانم در آلبوم غـرورانـگـیـز آلـبـا بـا گـروه نور نیز اشاره داشته باشم . جلوه های ویژه هنری و صوتی از رضاعسگرزاده همگی و همگی تأثیر این موسیقی را بر شنونده دوچندان ساخته است و بالاخره انتخاب اشعار و تضمین سازها بر قطعات انتخابی .
پـس از تـجـربـه مـوفـق «ری را» کـه مدت‌ها در صدر جدول فروش موسیقی حضور داشت سال گذشته سهیل نفیسی کنسرتی در تالار آبی کاخ نیاوران برگزار کرد و علاوه بر قطعاتی از «ری را»، آثاری از آلبوم های آتی اش اجرا کرد که نشان می داد ایده‌های ارائه شده در آلبوم «ری را»، را ادامه داده و در قالب آلبومی بنام «چنگ و سرود» دنبال مـی کـنـد والبته تعدادی از آن ها روی ترانه های ابراهیم منصفی ترانه سرا و موزیسین بندرعباسی بود که از دوستان صمیمی و تأثیرگذار نفیسی محسوب می‌شد .
هفته ای که گذشت آلبوم ترانه‌های جنوبی با اشعاری از ابراهیم منصفی روانه بازار شد و بهانه ای برای نگاهی دوباره به مجموعه آثار سهیل نفیسی .
نـفیسی در این سال‌ها تعلق خاطر ویژه ای به ابراهیم منصفی نشان داده است، اما ابراهیم منصفی کیست؟
ابـراهـیـم مـنصفی یا رامی در سال 1324 در بندرعباس متولد شد، پس از گذراندن نوجوانی پر از فراز و نشیب به ترانه سرایی روی آورد .منصفی با وجود شعرهای درخشان و عاشقانه و غزل‌های استوار و مهارت در نوشتن قصه و فیلم‌نامه و استعداد بازیگری، با تمام وجود به موسیقی تعلق داشت. نشان آشکار این عشق، آفرینش بیش از 100 ترانه دلپذیر و ماندگار است که تعداد متنابهی از آنها را با صدای خود و با همراهی گیتار ضبط کـرده و بـه یـادگـار نـهـاده اسـت. او بـا انـتـخاب نام شاعرانه رامی شعرهای آزاد و موزون بسیاری آفریده است.
رامی در ترانه‌های خود چند گونه از گویش‌های هرمزگانی از جمله بندری، بستکی و مـیـنـابـی را بـه کار گرفته است . یکی از ویژگی‌های ترانه‌های رامی علاوه بر زیبایی کلام و تازگی لحن، مضمون اجتماعی و مردمی آن است . انسان محور اصلی ترانه‌های اوسـت. گـویـش مـحلی در ترانه‌های رامی کاربردی بسیار شاعرانه و هنرمندانه دارد و سـرشـار از تـصـاویـر و زیـبـایی‌های لفظی است. در این ترانه‌ها نام بازی‌های قدیمی و محلی و اشیا و زیورآلات و پوشش و معماری و نیز اصطلاحات و ترکیبات ویژه محلی به نحوی هنرمندانه به کار رفته و به این ترانه ها اصالت و استحکام و هویتی کاملائ جنوبی داده اسـت. ابـراهـیم منصفی علاوه بر فعالیت در عرصه شعر و ترانه و خوانندگی در سه فـیـلـم کـوتـاه بـه نـام‌های برکه خشک، هجرت، کالنگ هایم را دوست دارم و نهنگ به کـارگـردانـی حـسـن بـنـی هـاشـمـی بـازی کـرده اسـت. وی تیرماه 1376 در بندرعباس درگـذشت و از او مجموعه ای از ترانه های خاطره انگیر برای ساکنان هرمزگان برجای ماند.
ایـن در حـالـی است که سهیل نفیسی ماحصل زندگی اش در جنوب را در آشنایی با ابـراهـیـم مـنـصفی خلاصه می‌داند و همیشه علاقه‌مند به تمرکز و ساخت ملودی روی ترانه های جنوبی منصفی بوده است .نفیسی ترانه‌های منصفی را متفاوت از اجراهای قدیمی، با فضای جدید و امروزی تنظیم و بازخوانی کرده است.
درواقـع مـی تـوان مـجـمـوعـه تـرانـه‌های جنوب را در مقایسه با «ری‌را» آلبوم قبلی نـفـیـسـی تجربه جدیدتری در حوزه کلام دانست چرا که مجموعه ری‌را با شعر معاصر سـرو کـار داشـت، اما در ترانه‌های جنوب به دلیل سر و کار داشتن با وزن و قافیه، کلام اهـمـیـت ویـژه‌ای دارد و بـه لحاظ سازبندی نیز کار خلوت‌تری نسبت به تجربه قبلی‌او محسوب می‌شود، زیرا در این آلبوم بیشتر بر اجرای گیتار متمرکز شده‌است . گام های ترکیبی، مهارت نوازندگی و موسیقی مبتنی بر سلو نوازی از ویژگی های برجسته آلبوم جدید اوست .
هر چند که ترانه های «ری را» به دلیل اینکه از بین اشعار نیما یوشیج، ‌احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، منوچهر آتشی و ناصر زمانی انتخاب و بازخوانی شده بود کاری نو و بدیع به حساب می آمد و لحن و موسیقی خاص او باعث شد شنوندگانی که احساسی به این اشعار داشتند ارتباطی صمیمی با آلبوم «ری‌را» برقرار کنند اما در اثر اخیر او محلی بـودن تـرانه ها کار را کمی دشوار کرده است و نفیسی مجبور به خوانش میان خط های ترانه بر آکوردهای ساده ای است که نفوذ همین کلمات را افزایش می دهد .
از طرفی این ترانه ها، آئینه تمام نمای فرهنگ بومی مردمانی است که دغدغه ها و سـرنـوشتشان را جز در موسیقی و آئین موسیقی عرضه نکرده اند. «از شروند ها تا زار و زریـف هـا». شـنـیدن این آلبوم فرصتی به مخاطب خواهد داد تا علاوه بر لذت بردن از فضای ساده و دلنشین و ظرافت‌های نوازندگی سهیل نفیسی، از بازخوانی هرمزگان به عشق ها، جوانی ها و دل دله های مردمان این دیار دل سپارند .
آوای مردمان صبورو آفتاب سوخته ای که با چینیش خرما با تحریری عاشقانه از بین اشعار منصفی بیرون می آید . از اندرزسروده ها تا دل به دریا سپردن ماهیگیری تنها .
تـنـظـیـم فـوق الـعـاده ایـن آلـبـوم کـمـک شـایانی به درک اشعار کرده است چرا که همه ترانه ها به وضوح قابل شنیدن است و اوج و فرود آوایی خواننده کاملائ رعایت شده است .
قـرار دادن آکـوردهـایـی که به کارهای «فولک» منطقه بسیار نزدیک است و ایفای مـدرن آن بـا گـیـتـار یـکـی از مـحاسن این اثر به شمار می‌رود . ( ترانه های دل خراب، غوغای سکوت )
سـهیل نفیسی را عده ای نقال مدرن می دانند چرا که در« ری» را روایتی بسیار زیبا از اشــعــار نـوی ایران ارائه داد اما در آلبوم ترانه های جنوبی این روایتگری به اوج خود می رسد بخصوص در ترانه های ( همه فصلن، وصل و یار عزیز )
شاید بتوان ممتازترین ویژگی این آلبوم را در پرداخت ساختار شکن اما هارمونی آن دانست و بالاخره تلفیق و تغییر فرم های درونی که انگار ملودی ها جزئی از ترانه است . الـقـای حـس تنهایی و خلوت به شنونده که باعث می‌شود شنونده فضاهای خالی ذهن خود را پر کند و چیزهایی را بشنود و ببیند که در هیچ کجای اثر پیدا نمی‌شود ودر اختیار قـردادن فـرصـت تـداعـی آزادی کـه بـرداشـت هـای مـتـفاوتی از یک اثر موسیقیایی به مخاطب خواهد داد را از دیگر خصوصیات این آلبوم می توان دانست .
بـسـیـاری آثـار سـهـیـل نـفیسی را به لحاظ تکنیکی شبیه به فرهاد مهراد و تا حدی فـریـدون فـروغی می دانند ولی آنچه مسلم است او هیچ‌کدام از این هنرمندان را تکرار نکرده است بلکه ساختار شکنی را از ظریف‌ترین بخش های موسیقی اش آغاز می کند و تـا جـابـجـایـی لـحن وتحریر ادامه می دهد . در آلبوم های نفیسی ضرب و ریتم ترانه بخوبی احساس می شود یعنی ترانه را در بند موسیقی نمی‌کشد تا هنر نوازندگی و تسلط مثال زدنی اش را بر گیتار به رخ بکشد بلکه در تمام مدت اجرای ترانه ها اقتصاد ملودی و ترانه و آواز را هم زمان رعایت می کند .
باید دید در عرصه نوین موسیقی ایران با ظهور این هنرمند ساعی آیا می توان امیدوار بود نسل جدیدی از نوپردازان بدون زیر سوال بردن خدمات موسیقی کلاسیک و تردید در تاثیر موسیقی پاپ به خلق آثاری چون «ری را» و «ترانه‌های جنوبی» بپردازند.


 
comment نظرات ()